wertey herman

Cenıkê be mêrdey xo ra ronışteyê, cenıke o sıre peştia xo kenena. Satê reyê ke dest erzena hermanê xo, xo xo rê vana,

-          Mı hewna awe kerda xo ro, hama wertey nê hermanê mı huriyeno!
Mêrdey ae ke nae eşnaweno, erzeno kartinan (leqiye), vano,

-          To se vat, keynê, ‚wertey nermanê mı huriyeno‘ ?

Zelık rê weşo, goş rê weşo?

Cıwamêrdê be cenıkê da kokıme ra xo miyan de yaraniye kenê, kewnê tê, qısan kuwenê yewbini ra, qalê ceni-cıwamêrdan kenê. Cıwamêrd cenıke ra vano,
„şıma hacetê ma wenê, bınê ma de nalenê.“ Cenıke vana,
„ero buko, goşê to ke huriya, to ke zelıkê gırewt, pê cı goşê xo vıst werê, kend; goş rê weşo ya ki zelık rê weşo?“

Memo Şia

Ap Memedi be jü cênıke ra do pêro. Ap Memed genımguniyo, hama a cênıke ki şia u sotiya. Eke danê pêro, cênıke satê reyê vana „Memo Şia, Memo Şia“. Axıri dano ra astu, Ap Memed qarino, vano:
„Memo Şia, heya?! Hala şime o dere de rut bime, vêneme, kam şiao, kam sıpêo!“

Ezı ki pir bi… / Ana raşte, ana saxtiye

Mormeko jü xamu ra biyo, talıb biyo, hama xo „pir“ name kerdo, fekê şari ki muso, eke veng’a cı do, vato „piro“. Na qesa jü Khurêşıci rê weş nêama, xora mordemo ke cı rê vato „piro“, cı ra ki hes nêkeno. Eke rocê raştê cı biyo, „pirê saxtey“ rê jü mesele qesey kerda, vato,

„Rocê jü talıb hewesino ro pirine, wazeno ke pir bo, hama xamu ra beno. Şiyo lewê jü piri, vato, ‚pirê mı, şıma zewecinê, jü cênıke xo rê gênê, nanê cı, a bena ana. To rê zamet, reyê mı ne ke ezı ki pir bi‘.“

Na mesele sero pir ê mormeki ra vano, „nıka biyo tı, piro saxte. Kami na de to ke tı biya pir?“

 __________________________

Rocê jü ana vacina, vana, „ha hyuuuu; eke vacerê mı rê, ‚ i anaê‘, amê, bınê lacanê piran de merdiyê ra, mı rê biyê ana! Mı kelp de lana sıma kerdêne. Xo xo de koklımış biyê, ma çıko, talıbê ma cı rê ‚ana‘ vanê. Erê çênê kelp u kutkon, ana biyaine koti, sıma koti !!“

 

asıqe be ağay ra

Jü ağa beno, jü ki asıqe (elekçiye, qereçiye) bena. Na asıqe asme de reyê yena, dewanê dormey ra fetelina (gêrena), yena çê i ağay ki. Eke yena çê ağay, geştê (parsê) xo zaf kena gıran, xeylê çi wazena. Hata ke nêguret ki nêsona. Rocê uncia yena, bena huşk, vana, „ey bıde mı, ney bıde mı”

Endi dano ra astê ağay, hêrs beno, vano
„vana, ‘şir bıde mı, run bıde mı, thoraq bıde mı, qaxu bıde mı, nêzon çı bıde mı’. Reyê ki vace, çiyo ke wertê qoranê to de, vece, wertê qoranê mı ke! Reyê ki vace, ‘xırrê bınê xo bıde mı!’.

A helme de cênıka asıqe qarina, vana, „gao qırro murdar!”, terknena, sona...

Qazax Evdali ra

mı her merge ro verda ra
wa bıçero mırdia xo pıra
hewno ke vêneno, kam ke
vano xeyr bo, avradiye ni

cınsê munkır u mınafıqi
dewe kerde xan u xırabi
oyo ke tasê awe verdo
mezela cı ser, avradiye ni

xori xori bıkenên birê cı
wa bıbo nali u kaliya cı
deştena kefeni rê kam ke
derzine dano cı, avradiye ni

kam ke ko ra ano text ser
kam ke nano ro teneşur ser
imamo ke xızmeta peyêne
dano, ez de avradiye ni

fızıli, yew ki mızewıri
maldari, emma nêwerdoği
nemacê hurdıminê meyti
kam ke keno, avradiye ni

Qazax Evdali qısey xo vat
alem kuli tey amard
kes ke bıperso, „kami vat?“
kam ke perseno ki avradiye ni

Qazax Evdal

eşeği saldım çayıra
otlaya karnın doyura
gördüğü düşü hayra
yoranın da avradını

münkir münafıkın soyu
yıktı harap etti köyü
mezarına bir tas suyu
dökenin de avradını

derince kazın kuyusun
İnim inim inilesin
kefen dikmeye iğnesin
verenin de avradını

dağdan tahta indirenin
iskatına oturanın
hizmetini bitirenin
İmamın da avradını

müfsidin bir de gammazın
mali vardır da yemezin
İkisin meyyit namazın
kılanın da avradını

kazak abdal nutk eyledi
cümle halkı dahleyledi
sorarlarsa kim söyledi
soranın da avradını

Kazak Abdal

Neyzen Tewfiqi ra

ez de dewrê dewran u izetê nefsê na dınya ni

wa bıveşê nê qınedaey, itfaiyawa ke awe dana, xortumê cı ni

ez xêvan ke zey Mecnuni seba kısan çolan ro gıni

Eger dana, dana; eger nêdana, ez de a Leyla ki ni

Neyzen Tewfiq

ben bu dünyanın devr-i devranını, izzet-i nefsini sikeyim,
yansın bu ibneler su veren itfayenin hortumunu sikeyim,
ben deli miyim mecnun gibi bir am için çöllere düşeyim,
verirse verir, vermezse leylayı da sikeyim.

Nezyen Tevfik

zewqê dina

Zewqê Dína

Cêniya apê mı rocê yaxe re ma guret, va ke: „Şıma qey mêrde nikenê?“ Ma ke xêlê jübin ard berd, ma rê meselê qesê kerde:

         Waxtê de çênekê de azebe bena. Rocê şona geza, geza ke dana arê, qitık şono bêçıka xo ra. Bêçıka xo ke zaf jan dana, vana ke: „Ez qiyamete de mêrde nikena! Phiçikê qitık ke honde jan dano ro canê isani, ez qetiya mêrde nikena.“

Werte ra xêlê waxt ke şono, na bena kokıme, kuna nezrê ri (kuna roy ver). Nefsê nae, nae de beno dewadar. Nefs vano ke, „To qey ez zewqê dina ra marum kerdane?“ Adır - kıle kuna leşa (acaê) dae. Hatan ke çenıka xo onciya we, ae no ezrab onto, zarü - zübiya dae hard o asmên qule kerdo.

fizik tedavi

Rocê, cênıka jüye biya nêwes. Mormeki cênıka xo berda doxtori. Doxtori cênıke muane kerda, vato „haftaya getir fizik anatomiye koyacağım“, çiyo nianên vato... Tabi, hêrsê mormeki zaf veciyo, hama lê doxtori de beli nêkerdo... Rae ra peyser ênê dewı. Dewıco pers kerdo: „Nê bıra se bi, çıgê xanıma to esto, doxtori sa va ?“ Mormeki vato, „Hanani, qı pers mekerê. İ doxtorê lacê kutıki vat ke, „heftaya getir, pujigine qoyacağım...!“ Senık mand kı ez astıkanê piyê i ramıri.“

Guko veyşan

Rocê peşewe dızdi kunê keyey merdumi, ey kenê rût u rupal, estûna keyi ra gırê danê, çi-mi tey gênê, keyberi ki akerde verdanê, şonê. Eke beno perocê roca bine, cirani haydar benê ke mêrdek kewto senê hal... estûne ra rût, vıran be dest u pay gırêdaeyo, yew ki ey het de yew guk (golık)! Şonê, ey uca ra reynenê ra. Se ke xelesiyeno ra, vazeno guki het, heybetanê xo ra heni dano guk ro, dano guk ro ke yeno ke bıkışo. Cirani (embıryani) guki ey dest ra gênê, pers kenê, vanê, „ero xêğo, tı nê heywanê Heqi ra çı wazenê?” Vano,

„Xıştıke ney şano, no malo murdar biyo veyşan, biyo teyşan; ame, kırê mı lit, lit, lit; can mı de nêverda!”

Veşn kewt we…

Cênıke be mêrdê xo ra ware de benê, şandane ki çadıra xo de kunê ra. Cênıke her şewe verê kêberê çadıre de merredina ra, hewn ra şona, mêrdê xo ki cı ra düri, dot kuno ra. Rocê mêrıki rê beno qısawete, pers keno, vano,

„erê, tı qey her şewe verê kêberi de kunay ra?“ Vana,

„mormek, no germê amnani de tabatê isani bırrino. Ezı ki haşa to ra, qına xo kenan rût, şandane hem sızıne şanena cı, hemı ki veşnê (qoçê, beranê) ma yeno, qına mı lêseno, zaf benan reet.“

Mêrdê cênıke vano, „o taw, bê, şewê ki ez verê kêberi de hewn ra şêri, hala senêno…“

Yoxro ke, her şewe bırakê (dostê) cênıke yeno, işê xo miyanki pê vêneno, şono. Beno şewe, mêrdê cênıke verê kêberi de qına xo keno rût, sole ki keno pıra ke veşn weş mırdia xo bılêso, xorê merredino ra. Eke bırakê cênıke yeno, tariyo, şewa, qına rûte vêneno, labelê nêzano qıne ê kamia, keno rep, şaneno cı. Eke şaneno cı, mêrdê cênıke ceneqino we, zırçeno, vano, ax. Cênıke vana,

„Se bi, ero?”

„Ez de maya wayiri, veşnê malê kutıki istiriyê xo şana mı...”

Sılo Dewesiyae

Dı cenıkan xo miyan de suhbet kerdo, a jûye vato, 
„tı Sılê Dewesiyaey (dawaşiyai) şınasnenay (nas kena)?“ Vato, 
„Nê.“ Vato,
„Tı çıtewr nêşınasnenay? Sılê Dewesiyaey nae ra des serri raver mereke de na mı, ao nao, miza mı hewna zelal nêbiya, des serrio sımerr kenan…“

Erê, to ma rê çı ardo ke?

Çêneka jüye rema, şiya mêrde. Vıstüriya xo ki tım cı rê kena serevde, vana, „erê, to ma rê çı tey ardo ke, tı destethal ama çê ma“. Rozê ke uncia nia vato, do ra astıkanê veyvıke, hêrs biya, cüabê vıstüriya xo do:

Dest berdo qalçanê xo, vato, „phonc donım hêga“,
dest berdo cıcıkanê xu, vato, „dı avizey“,
dest berdo vêrê xo, vato, „jü masa“,
dest eşto verê xo, vato, „jü televizyono rengın“,
dest eşto peyê xo, vato,“jü tencıko thutıkın“, vato, „lazê to çı ardo mı rê? Jü çanax, jü ki antene, a ki xora eke dest kerd tıra, bena derge!“

Heşi na…

Ma ra jü, yê mordemi xanıma xo Kırdase bena, Zazaki nêzanena. Namê mordemi Hesen beno. Mêrdê cênıke ki zaf ebe yaraniye beno. Rocê lazê apê mormeki yeno meymaniye, o ki serru ra kokım beno, zaf Tırki nêzano, Kırdaski ki nêzano. Mêrdê cênıke cêniya xo temey keno, vano, „lazê apê mı nao amo, so, hal-demê dey pers ke! Tı zonê ma ra nia nia vaze, yanê  ‚hoşgeldin amca, nasılsın, iyi misin?‘ „. Cênıke qesanê mêrdi kena xo gos, sona verê lazê api ke hal dem pers kero, qeseyê ke ae ezbere kerdê, vana:

„Apo, tı xêr ama! Heşi ewro wes na de mı.“

fırunciye

Yew mêrdek be ceniya xo ra sûke (bacar) de nışenê ro, weşiya xo ramenê. Çı esto ke, mêrdey cenıke qet karê keyi de qayt nêkeno, nêvano ke, eno çi biyo xırabe, bero tamir kero ya zi veng bıdo tamirci. Rocê anci wexto ke mêrde keno ke şêro kar, veciyo teber, xanıma xo gerre kena, vana,
„Mêrdek, lınga ena masay ma şıkiyawa..“ Vano,
„Têw; ma, ez marangozan?“ Vana,
„Lamba oday ronıştene şiya we, nêveşena“ Vano,
„Têw; ma, ez eletirikçiyan?“ Vana,
„Dês ra çı wexto eno leke esto..“ Vano,
„Têw; ma, ez boyaciyan?“, u a deqa zi veciyeno teber, şono kar.
Şande ke kar ra geyreno a, yeno keye (çê), ewniyeno ke lınga masay werdi başkerdiya, lamba oday ronıştene veşena, lekeo ke dês ra bi, o zi biyo pak. Ceniya xo ra perseno, vano,
„Erê, kami nê pêro tamir kerdi?“ Vana,
„Emberyanê (ciran) ma ame, Ella cı ra razi bo, heme çi baş kerd, vıraşt“. Vano,
„Ma theba heqa xo waşte?“ Vana,
„Eya, ma. Vat ke, ‚ya mı rê pasta erzenay fırune ya ki tı zanay; reyê danay…“ Mêrdek vano,
„Ma, ez vaci, to cı rê pasta pewta?“ Cenıke vana,
„Têêêw; ma, ez fırunciyan?“

Thamurê piri

Rozê pir yeno jü çê, cem gırê dano. Zaf lawıku, dêmu nêvano, feqet thamurê xo wes cıneno, eke dano pıro. Jü cênıke ki heyrana dey manena. Eke zamanê ra tepia dae ra pers kenê, „waê, a roci pir amo çê sıma, cem gırê do. vengê xo wes bi?“ cênıke vana,
„vengê dey nêzanon hama, cınaena xo wese biye…”

Ebe xo bore!

Cênıkê mêrdê xo de dana pêro, mıradina, sona verê çêberi de nisena ro. Zerre de mordemek be 3 lacunê vêsan-têsanu ra pinê. Mordemek veng dano, hama cênıke caê xo ra nêlewina. Endi teseliya mormeki ke kuna, urzeno ra, lap vırazeno, erzeno domanu ver,vano, „ero borê lao!“ Nia dano ke domani haê nêwenê, eve destê xo thon dano, vano, „ero borê, ewkê (emınê) sıma beno gırs“. Çıtur ke cênıke na qesa hesnena, çitıka xo erzena verê feki, dot ra zırçena, vana: „ma qey, eke henio, ebe xo çıra nêweno?“

dêm da ori

Jü mordem zewecino, veyve keno, şewa veyvi de ki şono lewê veyvıke. Roca bine xortê dewe cı ra pers kenê,
„eee, senên bi, to senên kerd vırana xo, se kerd cı?“. Vano,
„ma se cı keri, ania qafıke gırote, dêm da ori (o het), tede bi vindi, şi“. Uca de jü xorto bino zeweciyae vano,
„ero, ma xora handero, hacetê xo kena cı, lınga xo nêkena cı!“

cênıka huşkkerdiye

Ê jü mordemeki be cênıke ra her serre domanê xo benê, nêzanenê se tey baş kerê. Axıri jüyê êno, aqıl dano cı ke, wa na çağê doxtora de şoro doxtori ra aqıl pers kero. Cêniya xo cêno, şono doxtori. Eke şono, doxtor vano, „madem ke şıma nae ra tepia domana nêwazenê, xanıma to xo hurendia domana ra emelêtkerdene do. Eke ebe emelêt uca kerd huşk, endi domanê şıma nêbenê.”
Heni kenê, cênıke waxtê ra dıme şona, hurendia domana (rehim) ra emelêt bena, xo dana gırêdaene. Nae sero mêrdê cênıke eşq u kêf ra ke şono qewa, mıleti rê qesi keno:
„Mı ewro cênıke ruşnê emelêt, doxtora a kerde huşke ke endi cı ra domani mebê. Nıka dina alem bêro, cı no ki, qet! Domani nêbenê…”

pırode!

 Dewê de mêrıkê beno, cêniya xo bena, jü ji şüanê ninan beno. Mabênê mormeki be cênıke ra rınd nêbeno, cênıke wertê xo be şüani vıraşto. Waxto ke jübini de benê hewl, cênıke o taw şüanê xo temey kena ke mali rew verdo tever, bero çere de bıçırayno, a ji manê bıvêno, dıma bêro. Rocê mêrdê nae şık beno cı ke arê ninan de çiyê esto. Dızdeni (miyanki) kuno ra cêniya xo dıme, ero cı pino. Eke şono caê ninan ke çı bıvêno: çere de lewê mali de şüane be cênıke ra kewtê têvırane, şüane veciyo ro ser, karê dınya xo vera kerdo, zewq u sefa xo derê. Mêrdê cênıke hêrsanê xo ra xıl dano, vazeno lewê ninan, şüani cênıke sera kaş keno, erzeno hard, vecino ro şüani ser, gırmıkan şaneno ra, kuyno. O mabên de cênıke tumananê xo dana arê, xo tenê fina düri, mêrdê xo ra vana:
„Pırode, ez heyranê ê destan. No pinco murdar! Hem mali rew keno tever, hem xızmeta ma vêneno, nonê ma weno, hem ji nano ma!”
O sure de şüane xo xelesneno ra, vecino ro mêrıki ser, nafa şüane dano mêrdê cênıke ro. Cênıke na rae dest kena şüani ra, vana:
„Pırode, ez qurbanê ê destanê to. No boyino fırengın! Ne nano ma, ne ji verdano şar ma no!”